Fransa Parlamentosu, 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan yasayı kabul etti. Yeni düzenleme, Avrupa’da bir ilk niteliğinde.
Fransa Parlamentosu, 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan yasa tasarısını kabul etti. Senato’da 2’ye karşı 243, Ulusal Meclis’te ise 81’e karşı 279 oyla onaylanan yasa, çocukları çevrimiçi ortamdaki zararlı içeriklerden korumayı hedefliyor. Yasanın yürürlüğe girmesi için Anayasa Konseyi sürecinin tamamlanması beklenirken, yeni hesaplar için uygulama 1 Eylül 2026’da, mevcut hesaplar için ise 1 Ocak 2027’de başlayacak.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un desteklediği yasa, ülkedeki “dijital reşitlik yaşı”nı 15 olarak belirledi. Instagram, TikTok, Facebook ve Snapchat gibi sosyal ağ niteliği taşıyan hizmetlerin etkileşimli bölümleri yasa kapsamına girdi. YouTube ve WhatsApp’ın video izleme veya mesajlaşma işlevleri doğrudan hedeflenmezken, yorum yapma ve paylaşım gibi sosyal ağ özellikleri düzenlemeye tabi tutulacak.
Yasa, çevrimiçi ansiklopediler, eğitim içerikleri ve açık kaynaklı eğitim platformları gibi bazı istisnalar içeriyor. Hangi hizmetlerin sosyal ağ işlevi nedeniyle uygulamaya dahil edileceği, yaş doğrulama sistemlerinin devreye girmesiyle daha netlik kazanacak.
Yasanın en kritik başlıklarından biri olan yaş doğrulama sorumluluğunu hükümet, sosyal medya platformlarına yükledi. Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Henanff, platformların yaşı doğrulayacak teknik çözümü bulmak zorunda kalacağını belirtti. Le Henanff, yeni hesaplar için uygulamanın 1 Eylül’de başlayabileceğini ifade ederek, mevcut France Identite ve Docaposte gibi teknik çözümlerin kullanılabileceğini ekledi.
Kişisel verilerin korunması tartışmalarına değinen Le Henanff, yaş doğrulama sisteminin talep nedenini veya platformu bilmeyeceğini açıkladı. Sosyal ağların da başvuran kişi hakkında kişisel bilgiye sahip olmayacağını vurguladı. Hükümetin modeli, üçüncü bir güvenilir aracının kullanıcının yaşını doğrulayarak platforma sadece “evet” veya “hayır” yanıtı göndermesini öngörüyor. Platformlara tek bir yaş doğrulama yöntemi dayatılmayacak, en az iki seçenek sunulması isteniyor.
Bakan Le Henanff, düzenlemeyi çocukların çevrimiçi ortamda korunması açısından tarihi bir adım olarak nitelendirdi. Fransa’nın Avrupa’da dijital reşitlik yaşını getiren ilk ülke olacağını belirtti. Yasa teklifini hazırlayan milletvekili Laure Miller de düzenlemenin çocuklara “ellerinden alınan çocukluklarını geri vereceğini” ifade etti.
Yasa, sosyal medya yasağının yanı sıra liselerde cep telefonu kullanımına yönelik bir düzenleme de içeriyor. Fransa’da ilkokul ve ortaokullarda uygulanan cep telefonu yasağı, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren liseleri de kapsayacak. Hükümet, bu adımın öğrencilerin derslere daha iyi odaklanmasını amaçladığını açıkladı. Le Henanff, “Telefon olmadan öğrenciler daha dikkatli, daha odaklı ve öğrenmeye daha hazır oluyor” dedi.
Yasanın kabul edilmesine rağmen uygulanabilirliği konusunda tartışmalar devam ediyor. Özellikle yaş doğrulama sistemlerinin güvenilirliği, çocukların yasağı VPN veya başkası adına açılmış hesaplarla aşma ihtimali eleştirilerin merkezinde yer alıyor. Komünist milletvekili Soumya Bourouaha, uluslararası deneyimlerin bu tür girişimlerin başarısızlıkla sonuçlandığını gösterdiğini belirtti. Sosyalist milletvekili Arthur Delaporte ise yaş kontrol yöntemlerinin belirsizliğini vurguladı.
Boyun Eğmeyen Fransa Partisi (LFI) milletvekili Louis Boyard, düzenlemeye sert tepki göstererek yasayı “ikiyüzlü ve tehlikeli” olarak nitelendirdi. Boyard, Avustralya örneğini hatırlatarak yasağın kolayca aşılabileceğini savundu ve düzenlemenin tüm kullanıcılar için kimlik doğrulama zorunluluğuna dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Yasanın arka planında, Fransa’da çocukların ekran ve sosyal medya kullanımıyla ilgili artan endişeler bulunuyor. Fransa Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı Anses’in değerlendirmelerine göre, ülkede her iki çocuktan biri günde 2 ila 5 saat arasında akıllı telefon kullanıyor. Anses, ergenlerin yetişkinlere göre duygusal ve davranışsal açıdan daha kırılgan olduğuna dikkat çekerek, sosyal medya kullanımının uyku bozuklukları, özsaygının zayıflaması ve siber zorbalık gibi sonuçlara yol açabileceğini belirtiyor.
Fransa’nın kabul ettiği yasa, Avrupa’da çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin daha geniş bir tartışmanın parçası olarak görülüyor. Avrupa Komisyonu, çocukların çevrimiçi platformlara erişimi konusunda kademeli ve ortak bir çerçeve hazırlama çabalarını sürdürüyor. Fransa’daki bu uygulama, hem teknik yaş doğrulama sistemleri hem de Avrupa Birliği hukuku açısından bir test niteliği taşıyor.
