Demir-çelik sektöründe enerji verimliliğini artırmak ve karbon emisyonlarını azaltmak için yerli ve milli AC tahrik sistemleri geliştiriliyor. Proje, yüksek verimli motorlar ve sürücülerle sanayinin yeşil dönüşümüne katkı sağlayacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Dünya Bankası desteğiyle TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından yürütülen SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, demir-çelik sektöründe kullanılacak yerli ve milli AC tahrik sistemlerinin geliştirilmesine yönelik önemli bir teknolojik dönüşüm programı desteklendi.
Bu stratejik programla, demir-çelik sektöründe yaygın olarak kullanılan eski nesil DC tahrik sistemlerinin yerine, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik avantajları sunan AC tahrik sistemlerinin dönüştürülmesi hedefleniyor.
WAT Motor yürütücülüğünde hayata geçirilen bu Ürünleştirme Programı, üç ana ürün geliştirme projesinden oluşuyor. WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor iş birliğiyle AC dönüşüm için verimlilik odaklı motor ailesi geliştirilecek. Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor tarafından yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu oluşturulacak. PGR ile Toprakkale Sac tarafından ise ağır hizmet tipi redüktör sistemleri tasarımı projeleri yürütülecek.
Üniversite ve sanayi iş birliğiyle 8 paydaşın yer aldığı bu AR-GE ve ürünleştirme çalışmasıyla, haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesi, elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniğinde yerli yetkinliğin artırılması ve ihracat potansiyeli yüksek sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesi amaçlanıyor.
Programın temel hedeflerinden biri, yüzde 82-88 seviyelerinde verimliliğe sahip DC motor sistemlerinin yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimlilik seviyesine sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek. Bu sayede enerji tüketimi ve karbon emisyonları önemli ölçüde azaltılacak, bakım ihtiyacı düşürülerek işletme sürekliliği artırılacak.
Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle desteklenerek modern haddehane uygulamalarının ihtiyaçlarına uygun olarak tasarlanacak. Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayabilecek ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak geliştirilecek. Bu entegre yaklaşım, motor, sürücü ve mekanik güç aktarım sistemlerini kapsayan bütüncül bir yerli teknoloji platformu oluşturacak.
Sanayi ve üniversitelerin ortak çalışmasıyla Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesinin geliştirilmesi hedefleniyor. Program sonunda ortaya çıkacak yerli teknolojilerin, hem Türkiye’deki sanayi tesislerinde kullanılması hem de Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda ihracat potansiyeli taşıyan rekabetçi ürünlere dönüşmesi amaçlanıyor.
Bu yeni nesil tahrik sistemleri, enerji verimliliğini artıran, karbon emisyonlarını azaltan ve sürdürülebilir üretimi destekleyen teknolojiler sunarak Türkiye’nin sanayide yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine katkı sağlayacak.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) gibi düzenlemeler, demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret için kritik hale getiriyor. Türkiye’nin Avrupa pazarına yaptığı demir-çelik ihracatı göz önüne alındığında, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izi stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkıyor. Enerji verimliliği yüksek, düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş sağlayamayan tesislerin gelecekte maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini ve sanayi sektöründeki enerji kullanımının yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu nedenle, üretim süreçlerinde kullanılan elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesi, enerji maliyetlerini düşürmenin yanı sıra sürdürülebilir üretim, karbon emisyonlarının azaltılması ve ihracat rekabetçiliğinin korunması açısından stratejik bir gereklilik olarak görülüyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı, görece düşük enerji verimliliği ve işletme maliyetleri nedeniyle günümüz sanayisinin sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniği alanındaki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif haline geldi.
Bu ihtiyaçtan hareketle kurgulanan Ürünleştirme Programı, haddehaneler için yüksek güçlü, enerji verimli ve sürdürülebilir özelliklere sahip yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi hedefliyor. Geliştirilecek çözümler, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini içeren entegre bir sistem yaklaşımıyla tasarlanıyor.
